وبسایت خبری
امروز: سه شنبه ۲۶ شهریور ۱۳۹۸
آشنایی با مسائل حقوقی
کارگاه آموزشی حقوق در شهرستان ایرانشهر برگزار شد
نفقه عبارت است از فراهم نمودن نیازهای همسر اعم از خوراک و پوشاک و مسکن و خادم و نیاز به پزشک، گرچه زن خود نیز از تمکن مالی برخوردار باشد.

کارگاه آموزشی حقوقی با موضوع : (نفقه)  مورخ 30 مرداد ماه 98 در روستای کورکلکلیان  شهرستان ایرانشهر توسط کارشناس سمیه شهنواز برگزار شد .

نفقه:

یکی از مسایل حقوقی در نظام خانوادگی اسلامی نفقه است. نفقه نوعی مسئولیت مالی است که با شرایط خاص خود بر عهده‌ی اشخاص گذاشته می‌شود، هر چند زن تمکن مالی نیز داشته باشد. وجوب نفقه بر مرد اسباب و دلایل مختلفی دارد که در یک نگاه کلی عبارتند از: زوجیت، خویشاوندی و بردگی. شاید پرداختن به سبب اول که امروزه کانون بحث و چالش شده است بیشتر اهمیت داشته باشد؛ چه، امروزه زن ساعت‌های طولانی را در بیرون از منزل به کار و تلاش سپری می‌کند، گویی رسالت انسان پروری و تمدن سازی خویش را به بوته‌ی فراموشی سپرده و نسلها را از مهر و عطوفت محروم و فضای خانواده را از شفقت و دلگرمی تهی کرده است.

نفقه در کتب لغت به معانی زیر آمده است: بخشش و خرج کردن، خرج زندگانی خود و همسر و خانواده، آنچه در راه خدا به کسی بخشند، هزینه‌ها و مخارج خانواده، پول خرج شده.

در فقه اسلامی، نفقه عبارت است از فراهم نمودن نیازهای همسر اعم از خوراک و پوشاک و مسکن و خادم و نیاز به پزشک، گرچه زن خود نیز از تمکن مالی برخوردار باشد.

در قانون مدنی نفقه عبارت است از:

 طبق ماده ی ۱۱۰۷ ق.م ایران نفقه عبارت است از همه‌ی نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن .البسه .غذا .اثاث منزل و هزینه‌های درمانی و بهداشتی و هر آن‌چه را به صورت عادت یا احتیاج لازمه‌ی زندگی وی باشد .

دلایل وجوب نفقه بر مرد:

1. دلایل قرآنی: آیات زیر به روشنی بر وجوب هزینه پردازی نیازهای زن توسط شوهر دلالت دارند:

1-1. ﴿وَ عَلیَ المولودِ لَهُ رِزقُهُنَّ وَ کِسوَتهُنَّ بِالمعروفِ لا تُکلَّفُ نَفسٌ إلاّ وُسعَها﴾

«بر آن‌کس که فرزند برای او متولد شده (یعنی پدر)لازم است خوراک و پوشاک مادران را (به اندازه‌ی توانایی) به گونه‌ی شایسته بپردازد. هیچ کس موظف به بیش از مقدار توانایی خود نیست».

2-1. ﴿وَ إن کُنَّ أُولاتِ حمَلٍ فَأنفِقُوا ﻋَﻠﻴﻬﻦّحتَّی ﻳﻀﻌﻦٌ حمَلَهُنَّ﴾

«و اگر(زنان مطلقه) باردار باشند، خرج و نفقه‌ی ایشان را بپردازید تا زمانی که وضع حمل می‌کنند».

آیه‌ی فوق بر وجوب نفقه‌ی زن طلاق داده شده‌ی حامله دلالت دارد، پس درمی‌یابیم که تأمین نیازهای همسر به طریق أولی واجب است.

3-1. ﴿الرِّجالُ قَوّامُونَ عَلی النِساءِ بمِا فَضَّلَ اللهُ بَعضَهُم علی بَعضٍ و بمِا أَنفَقُوا مِن أَموالهِم﴾

«مردان بر زنان سرپرستند (و در جامعه‌ی کوچک خانواده حق رهبری دارند) بدان خاطر که خداوند (برای نظام اجتماع، مردان را بر زنان در برخی از صفات برتری‌هایی بخشیده است و) بعضی را بر بعضی فضیلت داده است و نیز بدان خاطر که (معمولاً مردان رنج می‌کشند و پول به دست می‌آورند و) از اموال خود (برای خانواده) خرج می‌کنند».

با توجه به این آیه، شأن و ارزش مرد به خاطر عهده‌دار بودن امر سرپرستی، تهیه‌ی معاش و زندگی و صیانت از اعضای خانواده می‌باشد وگرنه برای مردی که احساس مسئولیت نمی‌کند و به خانواده توجهی ندارد، چه شأنی می‌توان قایل شد!

2. دلایلی از سنّت نبوی

1-2. از جابر بن عبدالله روایت شده است که رسول خدا (صلی الله علیه وسلم) در خطبه‌ی حجةالوداع ارشاد فرمود:

«إتقوا اللهَ فی النساءِ فإنَّکُم أخذتُمُوهُنَّ بأمانةِ اللهِ وَ استَحلَلتُم فُروجَهُنَّ بکلمَةِ اللهِ و لَهُنَّ ﻋﻠﻴﻜﻢ رِزقُهُنَّ وَ کِسوَتُهُنَّ بِالمَعروفِ».( 

«درباره‌ی حقوق زنان از خدا پروا دارید، زیرا شما آنان را به عنوان امانت الهی در اختیار گرفته‌اید و کامجویی از آنان را با کلمه‌ی الهی(عقد و نکاح) بر خود حلال ساخته‌اید؛ تأمین شایسته‌ی خوراک و پوشاک آنان بر عهده‌ی شماست».

2-2. همچنین هنگامی که هند دختر عتبه، همسر ابوسفیان نزد پیامبر آمد و عرض کرد:

« أنَّ هنداً امرأةَ أبی سفیانَ قالت لَه إنَّ أبا سُفیان رَجِلٌ شَحیحٌ لیَس یُعطینی مِنَ النَفَقةِ ما یَكفِینی و وَلدی إلاّ ما أخذتُ منهُ و هو لا یَعلَمُ فَقالَ خُذِی ما یَكفیكِ وَ وَلدَكِ بِالمعروفِ »

«ابوسفیان مرد خسیسی است و به اندازه ی کافی نیازهای من و پسرم را برآورده نمی‌کند و من مجبورم مقداری را پنهانی از او بردارم. پیامبر در پاسخ فرمود: به اندازه‌ی نیاز خودت و فرزندت بردار».

بنابراین حدیث، نفقه حق مادی زن می‌باشد؛ چه، اگر تأمین نفقه‌ی خانواده بر عهده‌ی مرد نمی‌بود، پیامبر دستور برداشتن بدون اجازه‌ی آن را به هند نمی‌داد.

علاوه بر این احادیث که نفقه را به عنوان حق زن عنوان می‌کنند، احادیث فراوانی نیز در بیان فضیلت انفاق و بخشش برای خانواده روایت شده است؛ از جمله:

«إذا أنفَقَ الرَّجُلُ عَلی أهلِهِ ﻳَﺤﺘﺴﺒُﻬﺎ فهُو لَه صَدَقةٌ».

«هنگامی‌که فرد بر خانواده‌اش انفاق می‌کند و از خداوند پاداش خیر آن‌را می‌خواهد، برای وی صدقه به‌شمار می‌آید».

«دﻳﻨﺎﺭٌأنفقتَهُ فی ﺳﺒﻳﻞ اللهِ و دﻳﻨﺎﺭٌأنفقتَهُ فِی رَقَبةٍ و دﻳﻨﺎﺭٌتَصدَّقتَ بِهِ علی ﻣﺴﻜﻴﻦٍ وَ دﻳﻨﺎﺭٌأنفقتَهُ علی أهلِکَ، أعظمُها أجراً الذی أنفقتَه عَلی أهلِکَ».

«دیناری که آن را در راه خدا می‌بخشی و دیناری که آن را در راه آزادسازی برده‌ای می‌دهی و دیناری که آن را به عنوان صدقه به مسکینی عطا می‌کنی و دیناری که آن را بر عیال و خانواده‌ات انفاق می‌کنی، از لحاظ اجر و پاداش، برترین آن است که بر خانواده‌ات می‌بخشی».

به حکم این نصوص، تأمین هزینه و مخارج زن بر عهده‌ی مرد نهاده شده است. در برخی از نصوص دیگر نیز، از کوتاهی در امر فراهم نمودن نفقه منع شده است. در حدیثی که از عبدالله بن عمروالعاص روایت شده، آمده است:

«کَفی˙ بالمَرم ءِ إثماً أن یضیعَ من القوت».

«همین گناه کافیست که فرد از تأمین قوت و نیاز خانواده دریغ کند».

اجماع علمای اسلامی نیز بر وجوب نفقه‌ی زن بر شوهر منعقد شده است.

به لحاظ عقلی نیز چون وظیفه‌ی اصلی زن رسیدگی به امور فرزندان و سر و سامان دادن خانواده می‌باشد، تهیه‌ی نیازمندی‌های خانواده از وظایف پدر به شمار می‌رود. مرد به عنوان چهره‌ی برجسته‌ی خانواده، وسایل و امکانات تربیت فرزندان و اداره‌ی منزل را برای زن فراهم می‌نماید، چه، از طریق مادران صالح می‌توان صلح و آزادی آفرید و خیر و سعادت را برای خانواده و جامعه به ارمغان آورد.

اگرچه در قانون مدنی و کیفری ایران نسبت به پرداخت نفقه تأکید بسیاری شده است تا به این وسایل مردان ملزم به پرداخت حق و حقوق شرعی و قانونی همسر خود باشند اما در مواردی نیز به آن‌ها اجازه داده شده است که از پرداخت آن خودداری کنند و مهم‌ترین چراغ سبز قانون مدنی برای ندادن نفقه به زن ماده ی ۱۱۰۸ ق.م است که می‌گوید هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود .

طبق این ماده عدم تمکین مجوزی برای ندادن نفقه است البته تمکین تابع عرف اقوام و نزدیکان است .

در اصطلاح قانونی یا حقوقی تمکین عبارت است از برآوردن نیازهای شوهر واجابت کردن خواسته‌های مشروع او .

یکی از موارد داشتن رابطه‌ی زناشویی است که در این مورد تنها به جز موارد خاص شرعی و بیماری یا درخواست‌های خلاف شوؤن اخلاقی یا مغایر با سلامت جسم و روح زن باید با همسر خود تمکین کند .

از موارد دیگر تمکین اقامت دراقامتگاه دایمی شوهر است یعنی زن برای دریافت نفقه باید در خانه‌ی شوهر زندگی کند مگر یک استثنا و آن این‌که در خود عقد ازدواج شرطی غیر از آن شده باشد که زن در منزل دیگری یا خانه‌ی دیگری زندگی کند .

آیا زن پس از طلاق هم مستحق نفقه است یا آن‌که نفقه‌ای به وی تعلق نمی‌گیرد .

ماده ۱۱۰۹ ق.م پاسخ این پرسش را به این صورت می‌دهد : زنی که طلاق رجعی گرفته ( طلاقی که تا مدتش تمام نشده است مرد می‌تواند رجوع کند ) در زمان عده‌اش که عده‌ی آن سه طهر است نفقه‌اش بر عهده‌ی مرد است مگر آن‌که طلاق در زمانی واقع شده باشد که زن تمکین تمکین نکرده باشد (نشوز کرده باشد ) اما اگر طلاق به دلیل فسخ نکاح یا طلاق بائن رخ داده باشد زن تنها در صورتی که حامله باشد تا زمانی که فرزندش به دنیا خواهد آمد حق نفقه دارد و در غیر از این مورد حق دریافت آن را ندارد .

قبل از آن‌که قانون مدنی در سال ۱۳۸۱ اصلاح شود زن پس از مرگ شوهرش نفقه‌ای دریافت نمی‌کرد اما با اصلاحیه‌ای که درهمین سال ۱۳۸۱ طبق ماده ۱۱۱۰ زن در ایامی که در عده‌ی وفات شوهرش است نفقه دریافت می‌کند و این نفقه در صورتی‌که مرد خودش دارایی داشته باشد از دارایی خودش و در غیر این صورت از اموال اقارب (اشنایان و خانوادهی فوت شده ) که پرداخت نفقه بر عهده‌ی آنان است تامین خواهد شد .

نفقه حق زن است و در صورت تمکین وی باید به او پرداخت شود و قانون ایران در این مورد به شدت سخت گیری می‌کند چرا؟ چون که در صورت عدم پرداخت آن زن ممکن است دچار عسر و عرج شده و خدای ناکرده به فساد بیا فتد به این دلیل قانون این حق را به زن داده است که مطابق ماده ۱۱۱۱ق.م درصورت استنکاف شوهرش از دادن نفقه به دادگاه مراجعه کرده و دادخواست دریافت مهریه دهد که در این صورت دادگاه میزان نفقه را توسط کارشناسی که دادگاه تعیین می‌کند و مرد یا زوج را به دادن آن محکوم می‌کند .

اگر زن بدون دلیل موجه و بدون موافقت شوهر خانه را ترک کند و حتی در خانه‌ی پدر یا مادر خویش اقامت کند مرد می‌تواند ازدادن نفقه‌ی وی امتناع کند و آن را پرداخت نکند .

مورد دیگر الزام زن به حسن معاشرت با شوهر خویش است زنی که بدون دلیل موجه از تمکین خودداری و زن ناشزه یعنی نافرمان و خاطی نامیده می‌شود و در این صورت علاوه بر این‌که مرد از دادن نفقه معاف خواهد بود بلکه می‌تواند تقاضای طلاق وی را نیز از دادگاه بخواهد و می‌تواند تجدید فراش ( زن دیگر اختیار کند ) کند .

786


 

سرویس : استان
تاریخ : ۱۳۹۸/۵/۳۰ - ۰۹:۰۸
کد خبر: ۴۶۰۹۴۳
 
ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0

آخرین اخبار

۱۳۹۸/۶/۲۵ - ۰۶:۳۹
درخواست دولت و پارلمان مستعفی برای اخراج امارات از ائتلاف عربی
دولت و پارلمان مستعفی یمن طی بیانیه مشترکی علیه امارات، خواستار اخراج این کشور از ائتلاف عربی تحت امر عربستان شدند.
۱۳۹۸/۶/۲۵ - ۰۶:۳۷
گفت‌وگوی تلفنی بن‌سلمان و بن‌زاید درباره حمله به آرامکو
ولیعهد ابوظبی در تماس تلفنی با همتای سعودی خود، حمله به تاسیسات نفتی وابسته به شرکت نفت دولتی "آرامکو" را محکوم کرد.
۱۳۹۸/۶/۲۵ - ۰۶:۳۴
بشار اسد فرمان عفو عمومی صادر کرد
رئیس‌جمهور سوریه فرمان عفو عمومی در مورد جرم‌های صورت گرفته قبل از چهاردهم سپتامبر ۲۰۱۹ را صادر کرد.
۱۳۹۸/۶/۲۵ - ۰۶:۳۲
اهمیت و خطرات راهبردی حملات انصارالله یمن به آرامکو
کارشناسان امور نفت و انرژی معتقدند که حمله اخیر انصارالله یمن به غول نفتی آرامکو عربستان که ستون فقرات اقتصاد و محور چشم‌انداز توسعه ولیعهد این کشور به شمار می‌رود، سیستم دفاعی و پدافندی ریاض را به چا...
۱۳۹۸/۶/۲۵ - ۰۶:۳۰
تاکید سازمان همکاری اسلامی بر مقابله با تصمیم نتانیاهو درباره کرانه باختری
وزرای خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در نشست روز یکشنبه خود بر ضرورت مقابله با تصمیم بنیامین نتانیاهو برای الحاق بخش‌هایی از کرانه باختری به اراضی اشغالی تاکید کردند.
۱۳۹۸/۶/۲۵ - ۰۶:۲۷
اسد در جریان دستورکار نشست امروز کشورهای ضامن روند آستانه قرار گرفت
فرستاده رئیس‌جمهور روسیه در سفر به سوریه با بشار اسد دیدار و با او درباره تحولات این کشور بحث و گفتگو کرد.
۱۳۹۸/۶/۲۵ - ۰۶:۲۶
یک منبع مطلع: ازسرگیری تولید نفت عربستان هفته‌ها طول می‌کشد
یک منبع مطلع در بخش انرژی به رویترز گفت، هنوز مشخص نیست توقف تولید نفت تا کی ادامه خواهد یافت زیرا خسارت‌هایی که در اثر حمله انصارالله به زیرساخت‌ها وارد شده "بسیار گسترده" هستند و امکان جبران آن یک ش...
۱۳۹۸/۶/۲۵ - ۰۶:۱۹
«وفور نفت!»
رئیس‌جمهوری آمریکا در واکنش به حملات پهپادی اخیر به تأسیسات نفتی عربستان توئیت‌هایی منتشر کرد.
۱۳۹۸/۶/۲۵ - ۰۵:۵۷
کارگاه معرفی کتاب مهارت های ارتباط موثر در سیره امام رضا علیه‌السلام در زاهدان برگزار شد
در این کتاب روش های ارتباطی امام رضا علیه السلام عبارتند از : استفاده از زبان دعا، استفاده از رسانه شعر، استفاده از روش های عقلی و استدلالی، استفاده از شیوه پرسش و پاسخ، جلوگیری از افراط و تفریط ، م...
۱۳۹۸/۶/۲۵ - ۰۵:۵۶
کارگاه بهداشت فرزندان در زاهدان برگزار شد
به همت گروه پژوهش کارگاه بهداشت فرزندان به کارشناسی پری بانو میربلوچ زهی مورخ 24شهریور98در مسجد زبیر برگزار شد.

پربننده ترین ها

پر بحث ترینها

۱۳۹۸/۶/۲۳ - ۰۵:۲۷
به مناسبت بازگشایی مدارس
برگزاری جلسه شورای آموزش و پرورش شهرستان خاش
۱۳۹۸/۶/۲۱ - ۰۹:۰۰
نمایندگان ۵۰ کشور جهان خواستار لغو فوری حبس خانگی مردم کشمیر توسط هند شدند
بیش از ۵۰ عضو کمیته حقوق بشر سازمان ملل ضمن برگزاری جلسه‌ای، درخواست خود از دولت هند را اعلام کردند.
۱۳۹۸/۶/۲۴ - ۰۳:۵۷
قیام خونین ۱۷ شهریور عامل موثر در تشدید مبارزات مردمی و تسریع در سقوط رژیم پهلوی به شمار می‌رود
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی زنان بلوچ از زابل؛ گفتگو اختصاصی با پاسدار حسین نکویی جانشین سپاه ناحیه نیمروز به مناسبت قیام خونین ۱۷ شهریور ...
۱۳۹۸/۶/۲۳ - ۰۶:۰۳
والدین «تک‌فرزند»ها بخوانند
"تک فرزندی"؛ مسئله‌ای که این روزها به دلیل عوامل فرهنگی، اجتماعی و دغدغه‌های شخصی بسیاری از زوجین امروزی را نسبت به خانواده‌های نسل قدیم درگیر کرده و تبعات خاصی را برای کودک و خانواده ایجاد کرده است ...
۱۳۹۸/۶/۲۳ - ۰۵:۲۴
خاش؛
برگزاری مراسم تاسوعای حسینی
۱۳۹۸/۶/۲۱ - ۰۹:۱۶
کشف آب برای اولین بار در یک سیاره با احتمال حیات
دانشمندان بریتانیایی ادعا می‌کنند نخستین سیاره قابل سکونت با دارا بودن جو و آب و هوای مناسب برای زندگی را در فاصله ۱۱۰ سال نوری از زمین کشف کرده‌اند.
۱۳۹۸/۶/۲۳ - ۰۵:۵۳
برخی از ویژگی های افراد صمیمی
1. صمیمی ها می خند ند،برنامه می ریزند، نظرات خود را مطرح می سازند و رابطه را با انرژی سرشار می کنند. 2.صمیمی ها اختیار و اقتدار را در رابطه ی خود به اشتراک می گذارند.
۱۳۹۸/۶/۲۱ - ۰۹:۰۹
اعلام سه روز عزای عمومی در کربلای معلی در پی حادثه تأسف‌بار روز عاشورا
رسانه‌های عراقی از اعلام سه روز عزای عمومی در کربلای معلی در پی حادثه تأسف‌بار روز عاشورا خبر دادند.
۱۳۹۸/۶/۲۳ - ۰۶:۱۰
همه آنچه که باید درباره "سوالات جنسی" کودکتان بدانید
سن کشف جنسیت به طور میانگین سه تا شش سالگی هست. در این بازه سنی کشف جنسیت یکی از مهیج‌ترین و زیبا‌ترین کار‌ها برای بچه هاست. کودک در این سن می‌خواهد همه چیز را درمورد اندام‌های بدنش بداند و به همین ...
۱۳۹۸/۶/۲۱ - ۰۹:۰۷
رهبر معظم انقلاب اسلامی رهبر شیعیان نیجریه هم محسوب می‌شوند
بدیعه زکزاکی در جمع بانوان حسینیه اعظم زنجان گفت: رهبر معظم انقلاب اسلامی رهبر شیعیان نیجریه هم محسوب می‌شوند.