وبسایت خبری
امروز: پنج شنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۹
آشنایی با مسائل حقوقی
کارگاه آموزشی حقوق در زابل برگزار شد
یکی از مسایل حقوقی در نظام خانوادگی اسلامی نفقه است. نفقه نوعی مسئولیت مالی است که با شرایط خاص خود بر عهده‌ی اشخاص گذاشته می‌شود، هر چند زن تمکن مالی نیز داشته باشد. وجوب نفقه بر مرد اسباب و دلایل مختلفی دارد که در یک نگاه کلی عبارتند از: زوجیت، خویشاوندی و بردگی.

به گزارش خبرنگار کانون فرهنگی زنان سیستان، در تاریخ 25اردیبهشت ماه 98  به همت کانون فرهنگی زنان سیستان در راستای خدمت گزاری به جامعه بانوان ، کارگاه آموزشی حقوق (نفقه) با کارشناسی سرکار خانم فرحناز آذرسا و با حضور جمعی ازبانوان تشیع وتسنن در روستای فتح الله شهرستان نیمروز برگزار گردید.

نفقه:

یکی از مسایل حقوقی در نظام خانوادگی اسلامی نفقه است. نفقه نوعی مسئولیت مالی است که با شرایط خاص خود بر عهده‌ی اشخاص گذاشته می‌شود، هر چند زن تمکن مالی نیز داشته باشد. وجوب نفقه بر مرد اسباب و دلایل مختلفی دارد که در یک نگاه کلی عبارتند از: زوجیت، خویشاوندی و بردگی. شاید پرداختن به سبب اول که امروزه کانون بحث و چالش شده است بیشتر اهمیت داشته باشد؛ چه، امروزه زن ساعت‌های طولانی را در بیرون از منزل به کار و تلاش سپری می‌کند، گویی رسالت انسان پروری و تمدن سازی خویش را به بوته‌ی فراموشی سپرده و نسلها را از مهر و عطوفت محروم و فضای خانواده را از شفقت و دلگرمی تهی کرده است.

نفقه در کتب لغت به معانی زیر آمده است: بخشش و خرج کردن، خرج زندگانی خود و همسر و خانواده، آنچه در راه خدا به کسی بخشند، هزینه‌ها و مخارج خانواده، پول خرج شده.

در فقه اسلامی، نفقه عبارت است از فراهم نمودن نیازهای همسر اعم از خوراک و پوشاک و مسکن و خادم و نیاز به پزشک، گرچه زن خود نیز از تمکن مالی برخوردار باشد.

در قانون مدنی نفقه عبارت است از:

 طبق ماده ی ۱۱۰۷ ق.م ایران نفقه عبارت است از همه‌ی نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن .البسه .غذا .اثاث منزل و هزینه‌های درمانی و بهداشتی و هر آن‌چه را به صورت عادت یا احتیاج لازمه‌ی زندگی وی باشد .

دلایل وجوب نفقه بر مرد:

1. دلایل قرآنی: آیات زیر به روشنی بر وجوب هزینه پردازی نیازهای زن توسط شوهر دلالت دارند:

1-1. ﴿وَ عَلیَ المولودِ لَهُ رِزقُهُنَّ وَ کِسوَتهُنَّ بِالمعروفِ لا تُکلَّفُ نَفسٌ إلاّ وُسعَها﴾

«بر آن‌کس که فرزند برای او متولد شده (یعنی پدر)لازم است خوراک و پوشاک مادران را (به اندازه‌ی توانایی) به گونه‌ی شایسته بپردازد. هیچ کس موظف به بیش از مقدار توانایی خود نیست».

2-1. ﴿وَ إن کُنَّ أُولاتِ حمَلٍ فَأنفِقُوا ﻋَﻠﻴﻬﻦّحتَّی ﻳﻀﻌﻦٌ حمَلَهُنَّ﴾

«و اگر(زنان مطلقه) باردار باشند، خرج و نفقه‌ی ایشان را بپردازید تا زمانی که وضع حمل می‌کنند».

آیه‌ی فوق بر وجوب نفقه‌ی زن طلاق داده شده‌ی حامله دلالت دارد، پس درمی‌یابیم که تأمین نیازهای همسر به طریق أولی واجب است.

3-1. ﴿الرِّجالُ قَوّامُونَ عَلی النِساءِ بمِا فَضَّلَ اللهُ بَعضَهُم علی بَعضٍ و بمِا أَنفَقُوا مِن أَموالهِم﴾

«مردان بر زنان سرپرستند (و در جامعه‌ی کوچک خانواده حق رهبری دارند) بدان خاطر که خداوند (برای نظام اجتماع، مردان را بر زنان در برخی از صفات برتری‌هایی بخشیده است و) بعضی را بر بعضی فضیلت داده است و نیز بدان خاطر که (معمولاً مردان رنج می‌کشند و پول به دست می‌آورند و) از اموال خود (برای خانواده) خرج می‌کنند».

با توجه به این آیه، شأن و ارزش مرد به خاطر عهده‌دار بودن امر سرپرستی، تهیه‌ی معاش و زندگی و صیانت از اعضای خانواده می‌باشد وگرنه برای مردی که احساس مسئولیت نمی‌کند و به خانواده توجهی ندارد، چه شأنی می‌توان قایل شد!

2. دلایلی از سنّت نبوی

1-2. از جابر بن عبدالله روایت شده است که رسول خدا (صلی الله علیه وسلم) در خطبه‌ی حجةالوداع ارشاد فرمود:

«إتقوا اللهَ فی النساءِ فإنَّکُم أخذتُمُوهُنَّ بأمانةِ اللهِ وَ استَحلَلتُم فُروجَهُنَّ بکلمَةِ اللهِ و لَهُنَّ ﻋﻠﻴﻜﻢ رِزقُهُنَّ وَ کِسوَتُهُنَّ بِالمَعروفِ».( 

«درباره‌ی حقوق زنان از خدا پروا دارید، زیرا شما آنان را به عنوان امانت الهی در اختیار گرفته‌اید و کامجویی از آنان را با کلمه‌ی الهی(عقد و نکاح) بر خود حلال ساخته‌اید؛ تأمین شایسته‌ی خوراک و پوشاک آنان بر عهده‌ی شماست».

2-2. همچنین هنگامی که هند دختر عتبه، همسر ابوسفیان نزد پیامبر آمد و عرض کرد:

« أنَّ هنداً امرأةَ أبی سفیانَ قالت لَه إنَّ أبا سُفیان رَجِلٌ شَحیحٌ لیَس یُعطینی مِنَ النَفَقةِ ما یَكفِینی و وَلدی إلاّ ما أخذتُ منهُ و هو لا یَعلَمُ فَقالَ خُذِی ما یَكفیكِ وَ وَلدَكِ بِالمعروفِ »

«ابوسفیان مرد خسیسی است و به اندازه ی کافی نیازهای من و پسرم را برآورده نمی‌کند و من مجبورم مقداری را پنهانی از او بردارم. پیامبر در پاسخ فرمود: به اندازه‌ی نیاز خودت و فرزندت بردار».

بنابراین حدیث، نفقه حق مادی زن می‌باشد؛ چه، اگر تأمین نفقه‌ی خانواده بر عهده‌ی مرد نمی‌بود، پیامبر دستور برداشتن بدون اجازه‌ی آن را به هند نمی‌داد.

علاوه بر این احادیث که نفقه را به عنوان حق زن عنوان می‌کنند، احادیث فراوانی نیز در بیان فضیلت انفاق و بخشش برای خانواده روایت شده است؛ از جمله:

«إذا أنفَقَ الرَّجُلُ عَلی أهلِهِ ﻳَﺤﺘﺴﺒُﻬﺎ فهُو لَه صَدَقةٌ».

«هنگامی‌که فرد بر خانواده‌اش انفاق می‌کند و از خداوند پاداش خیر آن‌را می‌خواهد، برای وی صدقه به‌شمار می‌آید».

«دﻳﻨﺎﺭٌأنفقتَهُ فی ﺳﺒﻳﻞ اللهِ و دﻳﻨﺎﺭٌأنفقتَهُ فِی رَقَبةٍ و دﻳﻨﺎﺭٌتَصدَّقتَ بِهِ علی ﻣﺴﻜﻴﻦٍ وَ دﻳﻨﺎﺭٌأنفقتَهُ علی أهلِکَ، أعظمُها أجراً الذی أنفقتَه عَلی أهلِکَ».

«دیناری که آن را در راه خدا می‌بخشی و دیناری که آن را در راه آزادسازی برده‌ای می‌دهی و دیناری که آن را به عنوان صدقه به مسکینی عطا می‌کنی و دیناری که آن را بر عیال و خانواده‌ات انفاق می‌کنی، از لحاظ اجر و پاداش، برترین آن است که بر خانواده‌ات می‌بخشی».

به حکم این نصوص، تأمین هزینه و مخارج زن بر عهده‌ی مرد نهاده شده است. در برخی از نصوص دیگر نیز، از کوتاهی در امر فراهم نمودن نفقه منع شده است. در حدیثی که از عبدالله بن عمروالعاص روایت شده، آمده است:

«کَفی˙ بالمَرم ءِ إثماً أن یضیعَ من القوت».

«همین گناه کافیست که فرد از تأمین قوت و نیاز خانواده دریغ کند».

اجماع علمای اسلامی نیز بر وجوب نفقه‌ی زن بر شوهر منعقد شده است.

به لحاظ عقلی نیز چون وظیفه‌ی اصلی زن رسیدگی به امور فرزندان و سر و سامان دادن خانواده می‌باشد، تهیه‌ی نیازمندی‌های خانواده از وظایف پدر به شمار می‌رود. مرد به عنوان چهره‌ی برجسته‌ی خانواده، وسایل و امکانات تربیت فرزندان و اداره‌ی منزل را برای زن فراهم می‌نماید، چه، از طریق مادران صالح می‌توان صلح و آزادی آفرید و خیر و سعادت را برای خانواده و جامعه به ارمغان آورد.

اگرچه در قانون مدنی و کیفری ایران نسبت به پرداخت نفقه تأکید بسیاری شده است تا به این وسایل مردان ملزم به پرداخت حق و حقوق شرعی و قانونی همسر خود باشند اما در مواردی نیز به آن‌ها اجازه داده شده است که از پرداخت آن خودداری کنند و مهم‌ترین چراغ سبز قانون مدنی برای ندادن نفقه به زن ماده ی ۱۱۰۸ ق.م است که می‌گوید هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود .

طبق این ماده عدم تمکین مجوزی برای ندادن نفقه است البته تمکین تابع عرف اقوام و نزدیکان است .

در اصطلاح قانونی یا حقوقی تمکین عبارت است از برآوردن نیازهای شوهر واجابت کردن خواسته‌های مشروع او .

یکی از موارد داشتن رابطه‌ی زناشویی است که در این مورد تنها به جز موارد خاص شرعی و بیماری یا درخواست‌های خلاف شوؤن اخلاقی یا مغایر با سلامت جسم و روح زن باید با همسر خود تمکین کند .

از موارد دیگر تمکین اقامت دراقامتگاه دایمی شوهر است یعنی زن برای دریافت نفقه باید در خانه‌ی شوهر زندگی کند مگر یک استثنا و آن این‌که در خود عقد ازدواج شرطی غیر از آن شده باشد که زن در منزل دیگری یا خانه‌ی دیگری زندگی کند .

آیا زن پس از طلاق هم مستحق نفقه است یا آن‌که نفقه‌ای به وی تعلق نمی‌گیرد .

ماده ۱۱۰۹ ق.م پاسخ این پرسش را به این صورت می‌دهد : زنی که طلاق رجعی گرفته ( طلاقی که تا مدتش تمام نشده است مرد می‌تواند رجوع کند ) در زمان عده‌اش که عده‌ی آن سه طهر است نفقه‌اش بر عهده‌ی مرد است مگر آن‌که طلاق در زمانی واقع شده باشد که زن تمکین تمکین نکرده باشد (نشوز کرده باشد ) اما اگر طلاق به دلیل فسخ نکاح یا طلاق بائن رخ داده باشد زن تنها در صورتی که حامله باشد تا زمانی که فرزندش به دنیا خواهد آمد حق نفقه دارد و در غیر از این مورد حق دریافت آن را ندارد .

قبل از آن‌که قانون مدنی در سال ۱۳۸۱ اصلاح شود زن پس از مرگ شوهرش نفقه‌ای دریافت نمی‌کرد اما با اصلاحیه‌ای که درهمین سال ۱۳۸۱ طبق ماده ۱۱۱۰ زن در ایامی که در عده‌ی وفات شوهرش است نفقه دریافت می‌کند و این نفقه در صورتی‌که مرد خودش دارایی داشته باشد از دارایی خودش و در غیر این صورت از اموال اقارب (اشنایان و خانوادهی فوت شده ) که پرداخت نفقه بر عهده‌ی آنان است تامین خواهد شد .

نفقه حق زن است و در صورت تمکین وی باید به او پرداخت شود و قانون ایران در این مورد به شدت سخت گیری می‌کند چرا؟ چون که در صورت عدم پرداخت آن زن ممکن است دچار عسر و عرج شده و خدای ناکرده به فساد بیا فتد به این دلیل قانون این حق را به زن داده است که مطابق ماده ۱۱۱۱ق.م درصورت استنکاف شوهرش از دادن نفقه به دادگاه مراجعه کرده و دادخواست دریافت مهریه دهد که در این صورت دادگاه میزان نفقه را توسط کارشناسی که دادگاه تعیین می‌کند و مرد یا زوج را به دادن آن محکوم می‌کند .

اگر زن بدون دلیل موجه و بدون موافقت شوهر خانه را ترک کند و حتی در خانه‌ی پدر یا مادر خویش اقامت کند مرد می‌تواند ازدادن نفقه‌ی وی امتناع کند و آن را پرداخت نکند .

مورد دیگر الزام زن به حسن معاشرت با شوهر خویش است زنی که بدون دلیل موجه از تمکین خودداری و زن ناشزه یعنی نافرمان و خاطی نامیده می‌شود و در این صورت علاوه بر این‌که مرد از دادن نفقه معاف خواهد بود بلکه می‌تواند تقاضای طلاق وی را نیز از دادگاه بخواهد و می‌تواند تجدید فراش ( زن دیگر اختیار کند ) کند .

786

سرویس : استان
تاریخ : ۱۳۹۸/۲/۲۵ - ۰۸:۴۱
کد خبر: ۴۵۷۹۱۸
 
ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0

آخرین اخبار

۱۳۹۹/۳/۱۳ - ۰۷:۱۲
پیامهایی در ارتباط با قیام خونین پانزده خرداد:
خروش تاریخی 15 خرداد 42، اوّلین خروش تاریخی و تاریخ ساز مردم مبارز و مسلمانی بود که در اعتراضی آگاهان، مخالفت با سیاستها و برخوردهای ظالمانه و جبارانه حکومت شاهنشاهی را بنیان گذاشتند.
۱۳۹۹/۳/۱۳ - ۰۶:۴۹
دستگیری ۴ عضو باند حرفه ای سرقت های مسلحانه در ایرانشهر
با تلاش و پیگیری کارآگاهان پلیس آگاهی ایرانشهر 4 نفر از اعضای یک باند حرفه ای سرقت های به عنف در این شهرستان دستگیر شدند
۱۳۹۹/۳/۱۳ - ۰۶:۴۸
کشف 27 هزار لیتر گازوئیل قاچاق در سرباز
فرمانده انتظامی شهرستان سرباز از کشف 27هزار لیتر گازوئیل قاچاق در بازرسی از یک دستگاه تریلی خبر داد.
۱۳۹۹/۳/۱۳ - ۰۶:۴۳
رهایی گروگان 30 ساله در کمتر از 3 ساعت
جانشین فرمانده انتظامی استان، از رهایی گروگان 30 ساله از چنگال آدم ربایان در شهرستان "زهک" در کمتر از 3 ساعت خبر داد.
۱۳۹۹/۳/۱۳ - ۰۶:۲۸
نخست‌وزیر کانادا با بازگشت روسیه به گروه ۷ مخالف است
نخست وزیر کانادا اظهار کرد، کشورش با مساله بازگشت روسیه به جمع کشورهای گروه هفت که از سوی دونالد ترامپ پیشنهاد شده به سبب آنچه که وی "تداوم بی‌احترامی و بی اعتنایی به قوانین بین المللی" از سوی این کشو...
۱۳۹۹/۳/۱۳ - ۰۶:۲۴
لیبرمن: اظهارات نتانیاهو درباره طرح الحاق "عوام‌فریبی و دروغ" است
رهبر حزب "اسرائیل خانه ما" بار دیگر نخست وزیر رژیم صهیونیستی را در خصوص اظهارات اخیرش درباره طرح الحاق کرانه باختری به باد انتقاد گرفت.
۱۳۹۹/۳/۱۳ - ۰۶:۲۱
باراک اوباما با محکوم کردن خشونت‌ها خواستار تغییر شد
رئیس‌جمهوری پیشین آمریکا خشونت‌ها در بحبوحه اعتراضات بر سر قتل جورج فلوید و وحشیگری پلیس را محکوم کرد و خواستار راهکارهای سیاسی برای رسیدگی به گلایه‌های معترضان در مورد عدالت کیفری شد.
۱۳۹۹/۳/۱۳ - ۰۶:۱۹
منبع عراقی: حکم اعدام بیش از سه هزار داعشی اجرا نشده است
یک منبع امنیتی عراقی از حضور بیش از سه هزار عنصر داعش محکوم به اعدام در زندان‌های این کشور خبر داد، اما اعلام کرد که مجازات درخصوص آنها اجرا نشده است.
۱۳۹۹/۳/۱۳ - ۰۶:۱۷
راهکار «سریع» ترامپ برای اعتراضات آمریکا: لازم باشد، ارتش را وارد عمل می‌کنم
به دنبال اعتراضات مردمی گسترده در ایالات متحده، رییس‌جمهوری این کشور گفت، تمامی منابع موجود فدرال، چه نظامی و چه غیرنظامی را بسیج می‌کند تا «غارتگری و شورش» را متوقف سازد.
۱۳۹۹/۳/۱۳ - ۰۳:۵۵
نهاد خانواده
یكی از نهاد های مهم اجتماعی است كه با ازدواج آغاز می شود. بنابراین، ازدواج از آنجا كه مراسم آغازین این نهاد مهماجتماعی است، اهمیت بنیادین و پایه ای دارد .

پربننده ترین ها

پر بحث ترینها

۱۳۹۹/۳/۸ - ۰۴:۰۶
دستور آماده باش به ارتش اسرائیل درباره تنش احتمالی/ هشدار عریقات درباره خشونت رژیم صهیونیستی
رئیس ستاد ارتش رژیم صهیونستی اخیرا در نشست با افسران ارشد ارتش هشدار داده که برای تعامل با تنش احتمالی در مناطق فلسطینی آماده باشند.
۱۳۹۹/۳/۱۱ - ۰۶:۱۰
پذيرش يك واقعيت در زندگي
ما بايد در زندگي مشترك اين واقعيت را بپذيريم كه دعواهايي خواهيم داشت. مشاجرات نشانه اين مطلب نيستند كه شما با فرد نامناسبي ازدواج كرده ايد. مشكلات صرفا مبين اين امر هستند كه ما انسان هستيم.
۱۳۹۹/۳/۸ - ۰۳:۵۰
ضربه اطلاعات عراق به داعش در ۴ استان/ بازداشت تروریستی که محصولات کشاورزی را آتش می‌زد
کارشناس امنیتی نزدیک به سازمان‌ اطلاعات عراق از خنثی شدن حملات داعش که در آن قصد داشت غیرنظامیان و نیروهای امنیتی را هدف بگیرد و نیز از بازداشت تروریستی که محصولات کشاورزی را آتش می‌زد، خبر داد.
۱۳۹۹/۳/۸ - ۰۳:۴۵
چه طور استرس کرونایی خود را به کودکان منتقل نکنیم
رده سنی کودکان ما از دوره بارداری مادر تا سن ۱۲ سالگی را شامل می‌شود و از نحوه صحبت کردن تا ارتباط بین زوجین می‌تواند بر احساس، فکر و روحیه کودکان تأثیرگذار باشد.
۱۳۹۹/۳/۱۰ - ۰۵:۲۴
داروی مناسب برای شیمی‌درمانی سرطان خون
محققان کشورمان در مطالعه‌ای پژوهشی، تأثیر داروهای مختلف شیمی‌درمانی مبتنی بر فلزات پلاتین و پالادیوم را بر بیماری سرطان خون بررسی کرده‌اند.
۱۳۹۹/۳/۱۰ - ۰۴:۵۷
هدفونی که با آن فقط صدای موسیقی را می شنوید
سونی یک هدفون بی سیم منحصر به فرد عرضه کرد که صداهای مزاحم محیطی را حذف می کند تا فرد تنها به صدای موسیقی در حال پخش گوش کند. این هدفون حذف کننده اصوات مزاحم محیطی WI-C600N نام دارد و کیفیت صدای در ح...
۱۳۹۹/۳/۸ - ۰۴:۰۵
کشته شدن یک نظامی ترکیه در پی انفجاری در محدوده ادلب سوریه
خبرگزاری رویترز گزارش داد، بمبی در جاده ام ۴ در ادلب سوریه در هنگام عبور کاروان نظامی ترکیه منفجر شد که طی آن یک سرباز ترکیه کشته شد.
۱۳۹۹/۳/۸ - ۰۴:۰۴
کشته شدن ۵ عضو پ.ک.ک در حمله جنگنده‌های ترکیه به شمال عراق
وزارت دفاع ترکیه دیروز (چهارشنبه) از انجام حمله‌ هوایی جدید در شمال عراق خبر داد.
۱۳۹۹/۳/۸ - ۰۳:۵۵
سوریه طی ۹ سال جنگ ۵۳۰ میلیارد دلار خسارت دیده است
خسارت‌های اقتصادی سوریه طی ۹ سال جنگ به بیش از ۵۳۰ میلیارد دلار آمریکا رسیده است که این رقم ۱۳۰ میلیارد دلار از بدترین برآوردهای کارشناسان سازمان ملل و سوری‌ در دو سال قبل بیشتر است.
۱۳۹۹/۳/۸ - ۰۳:۴۶
روش به خاطر سپردن مطالب
طبقه بندی ، فرایندی مهم و تکمیلی برای یافتن نکات اصلی و یکی از روش های به خاطر سپردن مطالب می باشد. ایجاد گروه های کوچکتر باعث می شود که کودک شما اطلاعات جدید را سریع تر و مؤثرتر جذب کند.